Zorgen om Nederlandse arbeidsmarkt: kloof tussen flex & vast groeit



Noodklok

De kloof tussen werknemers in vaste dienst en flexwerkers (zzp’ers en werknemers zonder vast contract) wordt steeds groter in Nederland. Moeten we ons zorgen maken om deze ontwikkeling? Ja, zeggen onder andere de Vereniging Arbeidsrecht Advocaten Nederland en de Commissie Borstlap (die onderzoek deed naar de toekomstbestendigheid van de Nederlandse arbeidsmarkt). Er wordt gesproken van ‘scheefgroei’ en ‘polarisatie’ op de arbeidsmarkt en de noodklok wordt, niet voor het eerst, geluid.

Cijfers

Hoewel het aantal flexwerkers in de meeste andere Europese landen daalt, blijft dit aantal in Nederland in een rap tempo stijgen. In de afgelopen tien jaar is het aantal flexwerkers in Nederland met 4,7% gegroeid; dat is de grootste stijging in Europa. Nederland staat met een percentage van 30% op nummer 3 van de Europese landen met de meeste flexwerkers (alleen Spanje en Polen staan boven Nederland).

Redenen stijging

De reden voor deze excessieve cijfers in Nederland is – waarschijnlijk – tweeledig. Ten eerste heeft ons land een rigide ontslagstelsel (waardoor werknemers met een vast contract blijven zitten waar ze zitten) en bovendien een duur sociaal stelsel (waardoor werkgevers minder snel een vast contract aan werknemers durven aan te bieden). Werkgevers gaan liever in zee met tijdelijke krachten en zzp’ers. De tweede reden is dat Nederland, fiscaal gezien, een gunstig ‘zzp klimaat’ heeft.

Waarom is scheefgroei zorgwekkend?

Er zijn meerdere redenen waarom deze scheefgroei/polarisatie zorgwekkend wordt genoemd.

  • Er heerst toenemende concurrentie op arbeidsvoorwaarden, wat kan leiden tot onderbetaling. In Nederland is sprake van een toenemend aantal werkende armen (dat zijn mensen die betaald werk verrichten maar toch een inkomen hebben onder de armoedegrens), vooral onder de zzp’ers.
  • Het toenemend aantal zzp’ers drukt op het sociale stelsel. Hoe meer zzp’ers, hoe minder sociale lasten worden afgedragen en hoe minder middelen er beschikbaar zijn. Ons sociale stelsel is niet bestand tegen de huidige ontwikkelingen en is overbelast aan het raken.
  • De polarisatie leidt tot een groot verschil in bescherming. Werkenden die tot de flexibele schil behoren, genieten weinig tot geen ontslagbescherming en kunnen bovendien niet tot nauwelijks terugvallen op een sociaal vangnet omdat zij niet of minder goed verzekerd zijn.
  • Daarnaast brengt het groeiend aantal flexwerkers de Nederlandse economie in gevaar (er wordt zelfs gezegd dat deze groei op den duur funest is voor onze economie). Zzp’ers investeren onvoldoende in zelfontwikkeling (scholing) en werkgevers investeren minder in de ontwikkeling van flexkrachten dan in die van vaste krachten. Bovendien zou de loongroei van flexwerkers ten opzichte van vaste krachten achterblijven en zijn flexwerkers, naar zeggen van Kabinetsadviseur Borstlap, minder productief. Op den duur kan dit leiden tot een achterstand van de Nederlandse economie ten opzichte van de overige Europese landen.

Initiatieven om het tij te keren

Om het tij te keren zijn – onder andere – de volgende (juridische) initiatieven ontplooid.

  • De evaluatie van de (op 1 juni 2015 inwerking getreden) WWZ is vervroegd. De evaluatie zou pas na vijf jaar plaatsvinden maar herzieningen worden al per 1 januari 2020 doorgevoerd via de Wet Arbeidsmarkt in Balans (WAB). De WAB moet bewerkstelligen dat flex minder flex wordt en vast minder vast. Met andere woorden: het moet makkelijker worden vast personeel te ontslaan en bovendien moeten flexwerkers beter worden beschermd.
  • De wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (DBA) wordt herzien. Naar alle waarschijnlijkheid zal een nieuwe wet inwerking treden die schijnzelfstandigheid moet tegengaan maar tegelijkertijd ruimte moet bieden voor ondernemerschap. Het idee is om een minimumloon voor zzp’ers verplicht te stellen. Daarnaast zal naar alle waarschijnlijkheid in de wet worden opgenomen dat een zzp’er met een vastgesteld hoog uurtarief hoe dan ook geen werknemer is.
  • De (onafhankelijke) commissie Borstlap voert, in opdracht van de Tweede Kamer, een onderzoek uit naar de toekomstbestendigheid van de Nederlandse arbeidsmarkt. De commissie komt binnenkort met beleidsaanbevelingen maar heeft al een aantal discussiepunten naar buiten gebracht. Bijvoorbeeld dat voor alle werkenden dezelfde arbeidsrechtelijke voorwaarden moeten gelden, dat scholing een minder vrijblijvend karakter moet krijgen en dat alle werkenden moeten meedraaien in het sociale stelsel (en dus premies moeten afdragen).
  • Er wordt gesproken over een systeem dat zzp’ers verplicht zich te verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid. Pensioenopbouw wordt vooralsnog niet verplicht gesteld.
  • Tot slot heeft de Vereniging Arbeidsrecht Advocaten Nederland in samenwerking met de Vereniging voor Arbeidsrecht onlangs een Wetboek van Werk In dit stuk wordt gepleit voor een radicale verandering van ons arbeidsrechtelijke stelsel.

Kortom: veel spannende ontwikkelingen in arbeidsrechtland!

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Shira Vrij (tel. 023 5530256; vrij@potjonker.nl) of een van de andere advocaten van de sectie arbeidsrecht van Pot Jonker Advocaten. Vond u deze blog interessant en wilt u op de hoogte blijven? Schrijft u zich dan in voor onze nieuwsbrief

Wij organiseren een seminar over de Wet Arbeidsmarkt in Balans en Overige Actualiteiten met Prof. Verhulp op 31 oktober 2019. Als u daarbij wilt zijn, kunt u zich hier aanmelden.




Actueel / blog

Een tweeluik: de verdringingsreeks: hoe zit het ook alweer?

Het is droger dan ooit en het neerslagtekort is de aflopen jaren fors toegenomen. Ook dit jaar stevenen we weer af op een extreem droog jaar (zie ook de grafiek van de KNMI hieronder). De verwachting is dat door klimaatverandering alleen maar steeds langere droge en hete perioden zullen voorkomen. We zullen er rekening mee  ❯


Training reorganisatietrajecten op 24 augustus

Veel ondernemingen verkeren in zwaar weer, ondanks de NOW en andere steunmaatregelen vanuit de overheid. Sommige ondernemingen zullen niet aan een reorganisatie ontkomen en moeten afscheid gaan nemen van werknemers. Bij een reorganisatie komt veel kijken. Als er veel werknemers bij de reorganisatie betrokken zijn, zal met de vakbonden overleg (moeten) worden gevoerd over een  ❯

Pot Jonker Advocaten
Pot Jonker Advocaten
08 juli 2020

Nieuwe webmodule basis voor samenwerking ZZP’ers?

In alle coronaberichtgeving is het bijna aan de aandacht ontsnapt, maar op 15 juni 2020 stuurden minister Koolmees en staatssecretaris Vijlbrief een brief aan de Voorzitter van de Tweede Kamer over de vervolgstappen in het zzp-beleid. De plannen over de drietrapsraket gaan overboord en er komt voor alle situaties een webmodule. Wat heeft de minister  ❯


AQUAradius onderdeel van de expositie Gebouwde trots

AQUAradius, één van de grootste woonprojecten in ons land dat gerealiseerd is op basis van collectief particulier opdrachtgeverschap, is opgenomen in de nieuwe expositie Gebouwde trots! van ABC Architectuurcentrum Haarlem. Het woonproject is gebouwd in opdracht van CPO-vereniging AQUAradius in samenwerking met ARX Architecten en Ter Steege Bouw Vastgoed Rijssen. Pot Jonker advocaat Jan Coen  ❯

Pot Jonker Advocaten
Pot Jonker Advocaten
25 juni 2020

Pot Jonker Advocaten verwelkomt twee nieuwe advocaten in vastgoedteam

Recentelijk zijn er twee nieuwe advocaten gestart bij Pot Jonker Advocaten, namelijk Esther Dubach en Hendrik-Jan Huijzer. Zij zijn beiden werkzaam binnen het vastgoedrecht. Vastgoedrecht bij Pot Jonker Pieter Nabben, hoofd sectie vastgoedrecht Pot Jonker Advocaten: “We hebben onze sectie Vastgoedrecht uitgebreid met twee echte talenten en dat stemt ons heel tevreden. Vastgoedrecht is een  ❯

Pot Jonker Advocaten
Pot Jonker Advocaten
23 juni 2020

Student-stagiair Sarith Jonker: ‘Mijn geleverde werk werd gewaardeerd’

Stagelopen bij Pot Jonker Advocaten, Sarith Jonker ging de uitdaging aan. Waarvoor koos ze voor Pot Jonker Advocaten, welke verwachtingen had ze en wat vergeet zij nooit meer van haar stage? Op deze en nog meer vragen geeft Sarith antwoord in de rubriek Student-stagiair van de week in MR. Succesvolle stage “De fijne ervaring en  ❯

Pot Jonker Advocaten
Pot Jonker Advocaten
16 juni 2020

Bestemmingsplannen en de omgang met bewonersinitiatieven en -alternatieven

Lang gold in bestemmingsplankwesties dat de Afdeling vooral toetste of de keuze van de raad voor een bepaalde bestemming aanvaardbaar was, zonder daarbij veel aandacht te besteden aan de mogelijkheid dat een door appellanten aangedragen alternatieve invulling misschien wel beter zou zijn geweest. Tegelijkertijd had de Afdeling wel een open oog voor concrete planinitiatieven, veelal  ❯


Floris Bakels adviseur bij Pot Jonker Advocaten

Floris Bakels, oud-vicepresident en oud-advocaat Generaal bij de Hoge Raad en oud-senior rechter bij de rechtbank  Amsterdam, heeft zich als adviseur verbonden aan Pot Jonker Advocaten. Over Floris Bakels Floris Bakels heeft een lange carrière bij de rechterlijke macht doorlopen.  Hij was rechter bij de Rechtbank Haarlem (1984), raadsheer in het Gerechtshof Amsterdam (1989) en  ❯

Pot Jonker Advocaten
Pot Jonker Advocaten
08 juni 2020

NOW 2.0 versus NOW: nieuwe mogelijkheden & belangrijkste verschillen

Het kabinet heeft het Noodpakket 2.0 aangekondigd. Onderdeel van de aangekondigde maatregelen is de verlenging van de NOW met 3 maanden. Wat betekent dit voor werkgevers? Nieuwe mogelijkheden NOW 2.0 Ondernemers die gebruik hebben gemaakt van de NOW 1.0 én ondernemers die dat niet hebben gedaan maar dat voor de komende periode alsnog willen doen, kunnen een beroep  ❯

Pot Jonker Advocaten
Pot Jonker Advocaten
27 mei 2020

Geslaagd beroep op vertrouwensbeginsel met toepassing driestappenplan

In deze blog, zoals verschenen in de nieuwsbrief Omgevingsrecht van Sdu, wordt ingegaan op een uitspraak  van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: de Afdeling) van 22 april jl. (ECLI:NL:RVS:2020:1128). Centraal in deze uitspraak staat het vertrouwensbeginsel. In de praktijk slaagt (of wellicht: slaagde) een beroep op het vertrouwensbeginsel in het bestuursrecht  ❯