Krakers en huisrecht



Om uiteenlopende redenen komt het voor dat panden kortere of langere tijd leeg komen te staan. Het kan dan gebeuren dat zo’n pand op enig moment – veelal tot ongenoegen van de eigenaar – wordt gekraakt. Kraken is, eenvoudig gezegd, het zonder toestemming van de eigenaar ingebruiknemen van een leegstaand pand. De vraag die dan rijst, is hoe aan dat – onrechtmatig – gebruik een einde kan worden gemaakt.

De eigenaar kan daarbij kiezen tussen de strafrechtelijke en de civielrechtelijke weg. De civielrechtelijke weg zal vaak pas bewandeld worden nadat vast is komen te staan dat het bewandelen van de strafrechtelijke weg geen resultaat heeft opgeleverd. Beide mogelijkheden zullen hierna kort worden besproken.

Strafrechtelijk

In het wetboek van Strafrecht (Sr) is het kraken, al staat het er niet letterlijk vermeld, geregeld. Kraken is strafbaar, als een pand nog geen jaar leeg staat. De bevoegdheid om tot een strafrechtelijke ontruiming te komen, wordt hierop gebaseerd. Tot voor kort stond buiten twijfel dat als de eigenaar van een gekraakt pand aan de Officier van Justitie (OvJ) vroeg om tot ontruiming van het pand over te gaan (en aangetoond werd dat het pand op het moment van de kraak nog geen jaar buiten gebruik was) de OvJ dit verzoek kon inwilligen. In de praktijk ontruimt de politie dan het pand, zonder dat er een rechter aan te pas komt.

De laatste tijd is er echter discussie ontstaan over de vraag of de OvJ eigenlijk wel de bevoegdheid heeft om tot strafrechtelijke ontruiming over te gaan. Deze discussie is ontstaan doordat in een aantal door krakers tegen de OvJ (formeel: de Staat) aangespannen zaken is betoogd dat er geen wettelijke grondslag is om inbreuk te maken op het in artikel 12 van de Grondwet en artikel 8 EVRM gewaarborgde recht op bescherming van de woning. De door de OvJ aangekondigde strafrechtelijke ontruiming zou daarom onrechtmatig zijn. De voorzieningenrechter van de rechtbank te Almelo en het gerechtshof te Arnhem hebben dit standpunt van de krakers (bij vonnis van 18 februari 2005 en bij arrest van 26 februari 2008) gehonoreerd. Ook het gerechtshof te Amsterdam heeft (bij arrest van 13 januari 2009) aanvankelijk geoordeeld dat de hiervoor genoemde bepalingen geen, althans onvoldoende bevoegdheid tot ontruiming bieden. Deze uitspraken leken een streep te halen door de mogelijkheid om tot een strafrechtelijke ontruiming te komen. Maar op 31 maart 2009 heeft het gerechtshof te Amsterdam weer anders beslist. In deze laatste zaak werd geoordeeld dat de OvJ wél bevoegd is om tot ontruiming over te gaan. Met deze laatste uitspraak in de hand kan de OvJ dus net als voorheen tot strafrechtelijke ontruiming overgaan (uiteraard zolang duidelijk is dat het gekraakte pand op het moment van kraken nog geen jaar buiten gebruik was). Deze – voor de eigenaar goedkope en gemakkelijke – weg tot ontruiming bestaat dus nog steeds voor panden die nog geen jaar leeg stonden, toen zij werden gekraakt.

Civielrechtelijk

Indien besloten wordt om niet tot strafrechtelijke ontruiming over te gaan zullen er civielrechtelijk stappen ondernomen moeten worden. In de praktijk betekent dit vaak dat in een civielrechtelijk kort geding ontruiming van het pand moet worden gevorderd. Mochten de krakers ter zitting verweer voeren, dan zal de discussie tussen partijen veelal gaan over de vraag of de eigenaar van het pand, gelet op de belangen van partijen, voldoende spoedeisend belang heeft bij de ontruiming. Uitspraken van voorzieningenrechters waarin geoordeeld wordt over een civielrechtelijke vordering tot ontruiming zijn er talrijk. Vorderingen tot ontruiming worden vaak toegewezen, maar regelmatig wordt een vordering ook, gelet op de omstandigheden van het geval, afgewezen. Voor een eigenaar van een gekraakt pand is het dus van belang om voldoende aannemelijk te maken welk spoedeisend belang de eigenaar bij de ontruiming heeft. Dat kan bijvoorbeeld door voldoende gemotiveerd te stellen wat er na de ontruiming met het pand gaat gebeuren (het pand mag in beginsel na de ontruiming niet leeg blijven staan).

Kraakverbod?

Ten slotte moet nog worden gewezen op de huidige politieke discussie die is ontstaan over het (invoeren van een) kraakverbod. Deze discussie is recent weer opgelaaid nadat het initiatiefwetsvoorstel “Kraken en leegstand” is ingediend. In dit voorstel wordt kraken (als misdrijf) strafbaar gesteld (ook als het pand, op het moment van de kraak, nog geen jaar buiten gebruik is). Anderzijds wordt, kort gezegd, de Leegstandswet in het voorstel zodanig aangepast dat een eigenaar van een leegstaand pand dit moet melden (bij B&W), indien de leegstand langer dan zes maanden duurt. Verder dient er dan overleg tussen B&W en de betreffende eigenaar over het gebruik plaats te vinden en ook kan B&W, mocht de leegstand langer dan een jaar duren, een verplichte gebruiker voor het pand voordragen. Het is nog even afwachten wat er van dit initiatiefwetsvoorstel terecht komt en of de eigenaar van een leegstaand pand zich inderdaad zorgen moet gaan maken dat hij wellicht een gebruiker krijgt opgedrongen.




Actueel / blog

Alle sluizen open in het omgevingsrecht? En dan?

In het omgevingsrecht is de toegangsdeur tot de rechter in twee stappen ver opengezet.  Als gevolg van de uitspraak het Hof van Justitie van 14 januari 2021 in de zaak “Varkens in Nood”  (ECLI:EU:C:2021:7) over de betekenis van het Verdrag van Aarhus heeft de Afdeling in twee uitspraken de zeeffunctie van de zienswijzefase sterk gereduceerd.  ❯


Interview over de samenwerking Q-Park opgenomen in de Jaargids Advocatuur 2021

In de Jaargids Advocatuur 2021 van De Jurist (FD) is het interview met Babette Blaisse en Weng Chie Cheung opgenomen. Leuk om nogmaals terug te blikken op de bijzondere samenwerking met Q-Park! Meer lezen? Lees hier hele interview zoals verschenen in de Jaargids Advocatuur 2021. Eerder verscheen al dit bericht Interview de Jurist (FD): advocaat  ❯


Kantonrechter legt corona-huurvraagstuk voor aan Hoge Raad in zaak tegen Heineken

Heineken huurt van haar verhuurder een horecagelegenheid, die zij op haar beurt weer verhuurt aan een horeca-exploitant, de onderhuurder. Om de gevolgen van de eerste lockdown wat te dempen, heeft Heineken aan al haar huurders en onderhuurders een huurkorting van twee maanden gegeven. Heineken heeft vervolgens aan al haar eigen verhuurders voorgesteld om de helft  ❯


Pot Jonker Advocaten ook in 2021 weer opgenomen in The Legal 500

Ook dit jaar is ons kantoor weer opgenomen in de wereldwijde ranglijst van advocatenkantoren, The Legal 500. Advocatenkantoren worden op basis van gedegen en objectief onderzoek naar de ervaring van cliënten en de feedback van vakgenoten opgenomen in The Legal 500. We zijn verheugd dat ons kantoor door cliënten wordt gewaardeerd om onze proactieve, snelle  ❯

Pot Jonker Advocaten
20 april 2021

Het procesbesluit: revisited?

Een jaar geleden, om precies te zijn op 22 april 2020 (ECLI:NL:RVS:2020:1104), drukte de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State bestuursorganen en hun gemachtigden nog eens met de neus op de feiten: het ontbreken van een tijdig en juist genomen procesbesluit leidt in bestuursrechtelijke procedures (en dus ook in incidenteel hoger beroep) onherroepelijk tot  ❯


De come-back van oud-rechters: Floris Bakels licht hernieuwd rechterschap toe

Floris Bakels is sinds zijn pensioen (begin 2020) als intern adviseur verbonden aan ons kantoor. Maar vervult sinds kort ook weer de rol van rechter om de corona-achterstanden weg te werken. Als oud-vicepresident en oud-advocaat generaal bij de Hoge Raad en oud-senior rechter bij de rechtbank Amsterdam, heeft hij uiteraard hart voor de rechtspraak. “Ik vind het  ❯

Pot Jonker Advocaten
13 april 2021

Pot Jonker Advocaten is op zoek naar een advocaat-medewerker met belangstelling voor de civiele overheidspraktijk

Overheidsteam bij Pot Jonker Advocaten De overheidspraktijk van Pot Jonker kent een breed scala aan werkzaamheden. Wij zijn gespecialiseerd in omgevingsrecht, gebiedsontwikkeling, gemeenterecht, openbare orde en veiligheid, bestuursprocesrecht, subsidies, handhaving, overheidsaansprakelijkheid en overheidsprivaatrecht. Wij adviseren en procederen zowel voor overheden, waaronder lokale en semi-overheden, als voor ondernemingen en particulieren die met overheden te maken hebben.  ❯

Pot Jonker Advocaten
07 april 2021

Pot Jonker Advocaten zoekt een gevorderd stagiair of beginnend medewerker overheidspraktijk

Overheidsteam bij Pot Jonker Advocaten Overheidsrecht is een belangrijke specialisatie binnen ons kantoor. De overheidspraktijk van Pot Jonker kent een breed scala aan werkzaamheden. Wij zijn gespecialiseerd in omgevingsrecht, gebiedsontwikkeling, gemeenterecht, openbare orde en veiligheid, bestuursprocesrecht, subsidies, handhaving, overheidsaansprakelijkheid en overheidsprivaatrecht. Wij adviseren en procederen zowel voor overheden, waaronder lokale en semi-overheden, als voor ondernemingen  ❯

Pot Jonker Advocaten
07 april 2021

Tips & Tricks vergunningaanvraag buitenfestival voor festivalorganisatoren

De procedures om succesvol een vergunning voor een buitenfestival aan te vragen zijn er de laatste jaren niet makkelijker op geworden. Er moet met steeds meer aspecten rekening gehouden worden bij een vergunningaanvraag. Denk aan de gevolgen van een festival voor de stikstofdepositie in een natuurgebied of de geluids- en verkeersoverlast voor omwonenden. Maar ook  ❯


Burgemeester Tilburg mocht autoverhuurbedrijf geen dwangsommen opleggen

De Algemene Plaatselijke Verordening van de gemeente Tilburg kent sinds 2016 een bepaling, op grond waarvan de burgemeester de bevoegdheid heeft om gebouwen en bedrijfsmatige activiteiten aan te wijzen waarvoor een vergunningplicht gaat gelden, omdat in of rondom deze gebouwen of door de bedrijfsmatige activiteiten de leefbaarheid of de openbare orde en veiligheid in de  ❯