Woonschepen, na de Wet verduidelijking voorschriften woonschepen



Een bestemmingsplan voor een bestaand bedrijventerrein in Eindhoven vormde inzet van een uitspraak van de Afdeling van 26 februari 2020 (ECLI:NL:RVS:2020:621). Partijen met uiteenlopende gevestigde belangen in het gebied kwamen daartegen op. M.n. de overwegingen over de Wet verduidelijking voorschriften woonschepen trekken de aandacht.

De bedoeling van het plan is om een bestaand bedrijventerrein op te schudden en ontwikkelingen in te dammen die gebruik van het gebied voor zwaardere industrie belemmeren. Die ontwikkelingen zijn tweeërlei: er zijn kantoren, detailhandel en horecafuncties het gebied binnen geslopen. En er zijn woonschepen komen te liggen.

De pogingen van de raad om de ontwikkeling van nieuwe kantoren, detailhandel en horecafuncties te stuiten, is geen onverdeeld succes. Dat komt voornamelijk doordat het plan op onderdelen nogal onnauwkeurig is geformuleerd: de Afdeling stelt een aantal malen vast dat de raad ter zitting een bedoeling heeft aangegeven, die niet goed in de voorschriften is verwoord. Verder speelt een rol dat voor de wel toegestane detailhandelsruimten de raad een brancheringsregeling heeft opgesteld, zonder rekening te houden met de voorwaarden die de Dienstenrichtlijn stelt voor beperkingen aan de vrijheid van vestiging (non-discriminatoir, noodzakelijk en evenredig).

Voor wat betreft de woonschepen is de uitspraak interessanter. De woonschepen waren in het voorheen geldende plan uit 1988 niet voorzien. Het nieuwe plan was vastgesteld in 2017 en in werking getreden in 2018. Tussendoor was – op 1 januari 2018 – de Wet verduidelijking voorschriften woonboten (Wvvw) in werking getreden (Staatsblad 2017, 32). Die wet bracht voor deze woonschepen mee dat zij “in de prijzen” vielen in de zin dat zij werden gelijkgesteld met een bouwwerk waarvoor een omgevingsvergunning als bedoeld in de artikelen 2.1, eerste lid, onderdelen a, c of d Wabo is verleend.

De raad had in het nieuwe plan deze woonschepen onder persoonsgebonden overgangsrecht gebracht, daarbij overwegende dat in de bestaande situatie het gebruik van het water ten behoeve van ligplaatsen voor woonschepen planologisch gezien illegaal was. Dat was zo ten tijde van de vaststelling van het bestemmingsplan in wat de laatste raadsvergadering van 2017 zal zijn geweest, maar als gevolg van de inwerkingtreding van de Wvvw was dat niet langer het geval ten tijde van de inwerkingtreding ervan. De Afdeling oordeelt dat de raad daarop had moeten anticiperen en daarom als uitgangspunt had moeten nemen dat de woonschepen legaal aanwezig waren.

De raad had vervolgens subsidiair betoogd dat ook uitgaande van een bestaande, legale situatie er aanleiding was om de woonschepen onder het overgangsrecht te brengen, omdat toekenning van een woonbestemming zich niet verdraagt met het bedrijventerrein en de aard van de aanwezige en toegestane bedrijvigheid. De Afdeling maakt echter duidelijk dat de verkregen status van de woonschepen hoge eisen stelt aan de motivering voor een dergelijke keuze:

Zoals de raad op zichzelf terecht stelt, doet de Wvvw niet af aan de afweging die hij moet maken in het kader van een goede ruimtelijke ordening bij de vaststelling van een bestemmingsplan. De raad is er in zijn afweging om persoonsgebonden overgangsrecht toe te kennen vanuit gegaan dat het gebruik ten behoeve van ligplaatsen voor woonschepen planologisch gezien illegaal was. Met de inwerkingtreding van de Wvvw werd dat gebruik echter gelijkgesteld met vergund gebruik, waarmee ook de eventuele strijdigheid van dat gebruik met het bestemmingsplan “De Hurk” uit 1988 kwam te vervallen. Gelet hierop had de raad moeten afwegen of toekenning van persoonsgebonden overgangsrecht gezien deze gelijkstelling wel aanvaardbaar is te achten.”

De afweging tussen de belangen van woonschipbewoners en het belang bij het gebruik van het terrein valt dus niet zomaar uit in het nadeel van de bewoners. Bovendien vergt de Afdeling daarvoor veel specifieker onderzoek van de af te wegen belangen, zo leert de uitspraak:

Bovendien is niet gebleken van een concreet, op het woon- en leefklimaat van de woonschipbewoners toegespitst onderzoek waaruit voortvloeit dat het ruimtelijk gezien in verband met de in het plan voorziene (middel)zware bedrijvigheid noodzakelijk is dat het gebruik ten behoeve van ligplaatsen voor woonschepen op termijn beëindigd wordt en dat een planologische regeling in de vorm van persoonsgebonden overgangsrecht het meest passend is. Hoewel de Afdeling het niet uitgesloten acht dat de stelling van de raad dat sprake is van een ruimtelijk ongewenste situatie als er wordt gewoond op een (middel)zwaar bedrijventerrein in de directe omgeving van bedrijven in hogere milieucategorieën op gaat, had het in een geval als dit in de rede gelegen om daaraan een met concreet en daarop toegespitst onderzoek onderbouwde motivering ten grondslag te leggen. De raad had de specifieke situatie van de woonschipbewoners en hun woon- en leefklimaat ter plaatse moeten onderzoeken en moeten bezien of aldaar sprake is van een onaanvaardbaar woon- en leefklimaat. De raad kon niet volstaan met te verwijzen naar algemene onderzoeken die ten behoeve van het plan zijn uitgevoerd, maar waarin geen aandacht wordt besteed aan de specifieke situatie van de woonschipbewoners.”

Het plandeel “water” wordt daarom vernietigd. Aardig is ook nog dat ook de bestemmingsregeling van de walkant – altijd een ondergeschoven kindje – aan bod kwam. Die stond gebruik als tuin ten behoeve van een woonschepen eveneens slechts toe bij wege van persoonsgebonden overgangsrecht. Die regeling wordt vernietigd vanwege de samenhang met het lot van de woonschepen zelf. Die samenhang bestaat daaruit, dat het de woonschipbewoners zijn die de gronden langs het water gebruiken. De regeling die aan het gebruik ten behoeve van ligplaatsen voor woonschepen wordt toegekend zal vermoedelijk daarom bepalen welke regeling de raad voor het gebruik van de naastgelegen gronden voor tuin wil opnemen, aldus de Afdeling.

Deze bijdrage is ook gepubliceerd in de Nieuwsbrief Omgevingsrecht van SDU

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Jan Coen Binnerts (tel. 023-5530246), binnerts@potjonker.nl of een van de andere advocaten van de sectie Bestuurs- en Overheidsrecht van Pot Jonker Advocaten

Vond u deze blog interessant en wilt u op de hoogte blijven? Schrijft u zich dan in voor onze nieuwsbrief.




Actueel / blog

Een tweeluik: de verdringingsreeks: hoe zit het ook alweer?

Het is droger dan ooit en het neerslagtekort is de aflopen jaren fors toegenomen. Ook dit jaar stevenen we weer af op een extreem droog jaar (zie ook de grafiek van de KNMI hieronder). De verwachting is dat door klimaatverandering alleen maar steeds langere droge en hete perioden zullen voorkomen. We zullen er rekening mee  ❯


Training reorganisatietrajecten op 24 augustus

Veel ondernemingen verkeren in zwaar weer, ondanks de NOW en andere steunmaatregelen vanuit de overheid. Sommige ondernemingen zullen niet aan een reorganisatie ontkomen en moeten afscheid gaan nemen van werknemers. Bij een reorganisatie komt veel kijken. Als er veel werknemers bij de reorganisatie betrokken zijn, zal met de vakbonden overleg (moeten) worden gevoerd over een  ❯

Pot Jonker Advocaten
Pot Jonker Advocaten
08 juli 2020

Nieuwe webmodule basis voor samenwerking ZZP’ers?

In alle coronaberichtgeving is het bijna aan de aandacht ontsnapt, maar op 15 juni 2020 stuurden minister Koolmees en staatssecretaris Vijlbrief een brief aan de Voorzitter van de Tweede Kamer over de vervolgstappen in het zzp-beleid. De plannen over de drietrapsraket gaan overboord en er komt voor alle situaties een webmodule. Wat heeft de minister  ❯


AQUAradius onderdeel van de expositie Gebouwde trots

AQUAradius, één van de grootste woonprojecten in ons land dat gerealiseerd is op basis van collectief particulier opdrachtgeverschap, is opgenomen in de nieuwe expositie Gebouwde trots! van ABC Architectuurcentrum Haarlem. Het woonproject is gebouwd in opdracht van CPO-vereniging AQUAradius in samenwerking met ARX Architecten en Ter Steege Bouw Vastgoed Rijssen. Pot Jonker advocaat Jan Coen  ❯

Pot Jonker Advocaten
Pot Jonker Advocaten
25 juni 2020

Pot Jonker Advocaten verwelkomt twee nieuwe advocaten in vastgoedteam

Recentelijk zijn er twee nieuwe advocaten gestart bij Pot Jonker Advocaten, namelijk Esther Dubach en Hendrik-Jan Huijzer. Zij zijn beiden werkzaam binnen het vastgoedrecht. Vastgoedrecht bij Pot Jonker Pieter Nabben, hoofd sectie vastgoedrecht Pot Jonker Advocaten: “We hebben onze sectie Vastgoedrecht uitgebreid met twee echte talenten en dat stemt ons heel tevreden. Vastgoedrecht is een  ❯

Pot Jonker Advocaten
Pot Jonker Advocaten
23 juni 2020

Student-stagiair Sarith Jonker: ‘Mijn geleverde werk werd gewaardeerd’

Stagelopen bij Pot Jonker Advocaten, Sarith Jonker ging de uitdaging aan. Waarvoor koos ze voor Pot Jonker Advocaten, welke verwachtingen had ze en wat vergeet zij nooit meer van haar stage? Op deze en nog meer vragen geeft Sarith antwoord in de rubriek Student-stagiair van de week in MR. Succesvolle stage “De fijne ervaring en  ❯

Pot Jonker Advocaten
Pot Jonker Advocaten
16 juni 2020

Bestemmingsplannen en de omgang met bewonersinitiatieven en -alternatieven

Lang gold in bestemmingsplankwesties dat de Afdeling vooral toetste of de keuze van de raad voor een bepaalde bestemming aanvaardbaar was, zonder daarbij veel aandacht te besteden aan de mogelijkheid dat een door appellanten aangedragen alternatieve invulling misschien wel beter zou zijn geweest. Tegelijkertijd had de Afdeling wel een open oog voor concrete planinitiatieven, veelal  ❯


Floris Bakels adviseur bij Pot Jonker Advocaten

Floris Bakels, oud-vicepresident en oud-advocaat Generaal bij de Hoge Raad en oud-senior rechter bij de rechtbank  Amsterdam, heeft zich als adviseur verbonden aan Pot Jonker Advocaten. Over Floris Bakels Floris Bakels heeft een lange carrière bij de rechterlijke macht doorlopen.  Hij was rechter bij de Rechtbank Haarlem (1984), raadsheer in het Gerechtshof Amsterdam (1989) en  ❯

Pot Jonker Advocaten
Pot Jonker Advocaten
08 juni 2020

NOW 2.0 versus NOW: nieuwe mogelijkheden & belangrijkste verschillen

Het kabinet heeft het Noodpakket 2.0 aangekondigd. Onderdeel van de aangekondigde maatregelen is de verlenging van de NOW met 3 maanden. Wat betekent dit voor werkgevers? Nieuwe mogelijkheden NOW 2.0 Ondernemers die gebruik hebben gemaakt van de NOW 1.0 én ondernemers die dat niet hebben gedaan maar dat voor de komende periode alsnog willen doen, kunnen een beroep  ❯

Pot Jonker Advocaten
Pot Jonker Advocaten
27 mei 2020

Geslaagd beroep op vertrouwensbeginsel met toepassing driestappenplan

In deze blog, zoals verschenen in de nieuwsbrief Omgevingsrecht van Sdu, wordt ingegaan op een uitspraak  van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: de Afdeling) van 22 april jl. (ECLI:NL:RVS:2020:1128). Centraal in deze uitspraak staat het vertrouwensbeginsel. In de praktijk slaagt (of wellicht: slaagde) een beroep op het vertrouwensbeginsel in het bestuursrecht  ❯