Kan een recht schaars zijn als er geen plafond is vastgesteld bij wettelijk voorschrift?



De schaarse rechten saga continues. Ditmaal moet de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (“de Afdeling”) zich uitlaten over de vraag wanneer een recht precies als schaars moet worden beschouwd (ABRvS 8 april 2020, ECLI:NL:RVS:2019:1013). Wederom zijn de Amsterdamse binnenwateren het decor waartegen de tragedie zich afspeelt.

Betoog New Orange: geen schaarste

Rederij New Orange vroeg in 2017 negen ligplaatsvergunningen aan voor bedrijfsvaartuigen aan de Haarlemmertrekvaart in Amsterdam. Het algemeen bestuur van stadsdeel West van de gemeente Amsterdam weigerde de vergunningen, omdat sprake is van schaarse vergunningen en nog geen verdelingssystematiek is vastgesteld.  In de Verordening op het binnenwater 2010 (“Vob”) van de gemeente Amsterdam is opgenomen dat een vergunning kan worden geweigerd als dat in het belang is van ‘ordening’.

New Orange kwam in hoger beroep tegen de uitspraak van de rechtbank Amsterdam die het algemeen bestuur gelijk had gegeven. New Orange betoogde dat geen sprake is van fysieke schaarste, omdat de binnenwateren van Amsterdam niet beperkt zijn. Ook is er geen sprake van beleidsmatige schaarste, omdat de Vob niet voorziet in een maximumaantal vergunningen, aldus New Orange.

Beoordeling door Afdeling

De Afdeling ziet zich voor de vraag gesteld of in dit geval sprake is van een schaarse vergunning. In zijn algemeenheid geldt dat sprake is van schaarse rechten als de som van de omvang van de aanvragen het aantal beschikbare publieke rechten overtreft. De Afdeling verwijst naar de conclusie van staatsraad advocaat-generaal Widdershoven van 25 mei 2016, ECLI:NL:RVS:2016:1421. Widdershoven stelt dat de definitie van een schaars recht impliceert dat het aantal beschikbare publieke rechten beperkt is en dat voor het aantal te verlenen rechten een maximum of plafond bestaat. Dat plafond kan volgens Widdershoven voortvloeien uit de schaarste aan beschikbare natuurlijke hulpbronnen (fysieke schaarste), maar kan ook om beleidsmatige redenen worden vastgesteld. Vaak wordt een plafond in een getal uitgedrukt dat in een wettelijk voorschrift is neergelegd, maar een plafond kan ook zijn ‘verstopt’.

New Orange betoogt dat uit het arrest van het Hof van Justitie van 14 juli 2016, ECLI:EU:C:2016:558, volgt dat voor de beoordeling van de fysieke schaarste gekeken moet worden naar de territoriale reikwijdte van de bevoegdheid van het bestuursorgaan. In dit geval zou daarom volgens New Orange gekeken moeten worden naar de ruimte in alle Amsterdamse binnenwateren. New Orange verwijst naar een onderzoek waaruit blijkt dat er geschikte op- en afstapplaatsen zijn in Amsterdam. De Afdeling overweegt echter dat het Hof slechts als gezichtspunt meegeeft dat bij de beoordeling hoeveel fysieke ruimte er is, de bevoegdheden van het bestuursorgaan moeten worden betrokken. Dat er op andere plekken ruimte bestaat, betekent niet dat die moet worden meegewogen bij het bepalen of sprake is van schaarste. Het algemeen bestuur hoefde daarom niet uit te gaan van alle binnenwateren van Amsterdam. Ook volgt niet uit het arrest dat bij de vaststelling of sprake is van fysieke schaarste geen enkel beleidsmatig aspect aan de orde kan komen. Het betoog van New Orange dat de schaarste uit de beperkte beschikbaarheid van de hulpbron zelf moet voortvloeien zonder dat daarbij eerst beleidsmatige keuzes zijn gemaakt, slaagt daarom niet.

In de Uitvoeringsvisie ligplaatsen voor bedrijfsvaartuigen heeft de bestuurscommissie West vastgelegd dat er een tekort is aan ligplaatsen en dat de Haarlemmertrekvaart geschikt is voor een aantal ligplaatsen voor bedrijfsvaartuigen. Het stadsdeel gaat verder terughoudend om met het uitbreiden van het aantal ligplaatsen, onder andere om ruimte vrij te houden voor pleziervaartuigen van bewoners. Het algemeen bestuur heeft zelf een vergunning aangevraagd voor de aanleg van een steiger van 100 meter met plek voor ongeveer zeven bedrijfsvaartuigen. Zeven rederijen hebben daarvoor belangstelling getoond en twee daarvan, waaronder New Orange, hebben afgeronde aanvragen ingediend voor in totaal negentien ligplaatsvergunningen. Er is dus ruime interesse voor de ligplaatsvergunningen.

Gelet op het feit dat er een beleidsmatige keuze is gemaakt om alleen een steiger van 100 meter aan te leggen waaraan ligplaatsen kunnen worden verdeeld en dat de aanvragen het aantal ligplaatsvergunningen overtreft, is er een impliciet plafond gecreëerd voor het aantal ligplaatsvergunningen en moeten deze als schaars worden beschouwd. Het algemeen bestuur mocht daarom in afwachting van de vaststelling van een verdeelsystematiek, in overeenstemming met de Vob, de aanvragen afwijzen.

Conclusie

Lessen die uit deze uitspraak kunnen worden getrokken zijn dat een plafond niet expliciet in een wettelijk voorschrift, of in daarop gebaseerde regelgeving, hoeft te zijn vermeld. Een plafond kan ook impliciet volgen uit andere omstandigheden, waarbij sprake kan zijn van een mengvorm van oorzaken voor schaarste. Bij de beoordeling of er fysieke schaarste is, is de territoriale reikwijdte van de bevoegdheid van het bestuursorgaan een gezichtspunt dat wordt meegewogen, maar niet doorslaggevend. Het kan gaan om schaarste die zowel aspecten in zich heeft van fysieke schaarste als van beleidsmatige schaarste.

Deze bijdrage is ook gepubliceerd in de Nieuwsbrief Omgevingsrecht van SDU.

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Rachel Hoeneveld (tel. 023 5530 241; hoeneveld@potjonker.nl) of één van de andere advocaten van de sectie Bestuurs- en overheidsrecht van Pot Jonker advocaten.

Vond u deze blog interessant en wilt u op de hoogte blijven? Schrijft u zich dan in voor onze nieuwsbrief

 




Actueel / blog

Een tweeluik: de verdringingsreeks: hoe zit het ook alweer?

Het is droger dan ooit en het neerslagtekort is de aflopen jaren fors toegenomen. Ook dit jaar stevenen we weer af op een extreem droog jaar (zie ook de grafiek van de KNMI hieronder). De verwachting is dat door klimaatverandering alleen maar steeds langere droge en hete perioden zullen voorkomen. We zullen er rekening mee  ❯


Training reorganisatietrajecten op 24 augustus

Veel ondernemingen verkeren in zwaar weer, ondanks de NOW en andere steunmaatregelen vanuit de overheid. Sommige ondernemingen zullen niet aan een reorganisatie ontkomen en moeten afscheid gaan nemen van werknemers. Bij een reorganisatie komt veel kijken. Als er veel werknemers bij de reorganisatie betrokken zijn, zal met de vakbonden overleg (moeten) worden gevoerd over een  ❯

Pot Jonker Advocaten
Pot Jonker Advocaten
08 juli 2020

Nieuwe webmodule basis voor samenwerking ZZP’ers?

In alle coronaberichtgeving is het bijna aan de aandacht ontsnapt, maar op 15 juni 2020 stuurden minister Koolmees en staatssecretaris Vijlbrief een brief aan de Voorzitter van de Tweede Kamer over de vervolgstappen in het zzp-beleid. De plannen over de drietrapsraket gaan overboord en er komt voor alle situaties een webmodule. Wat heeft de minister  ❯


AQUAradius onderdeel van de expositie Gebouwde trots

AQUAradius, één van de grootste woonprojecten in ons land dat gerealiseerd is op basis van collectief particulier opdrachtgeverschap, is opgenomen in de nieuwe expositie Gebouwde trots! van ABC Architectuurcentrum Haarlem. Het woonproject is gebouwd in opdracht van CPO-vereniging AQUAradius in samenwerking met ARX Architecten en Ter Steege Bouw Vastgoed Rijssen. Pot Jonker advocaat Jan Coen  ❯

Pot Jonker Advocaten
Pot Jonker Advocaten
25 juni 2020

Pot Jonker Advocaten verwelkomt twee nieuwe advocaten in vastgoedteam

Recentelijk zijn er twee nieuwe advocaten gestart bij Pot Jonker Advocaten, namelijk Esther Dubach en Hendrik-Jan Huijzer. Zij zijn beiden werkzaam binnen het vastgoedrecht. Vastgoedrecht bij Pot Jonker Pieter Nabben, hoofd sectie vastgoedrecht Pot Jonker Advocaten: “We hebben onze sectie Vastgoedrecht uitgebreid met twee echte talenten en dat stemt ons heel tevreden. Vastgoedrecht is een  ❯

Pot Jonker Advocaten
Pot Jonker Advocaten
23 juni 2020

Student-stagiair Sarith Jonker: ‘Mijn geleverde werk werd gewaardeerd’

Stagelopen bij Pot Jonker Advocaten, Sarith Jonker ging de uitdaging aan. Waarvoor koos ze voor Pot Jonker Advocaten, welke verwachtingen had ze en wat vergeet zij nooit meer van haar stage? Op deze en nog meer vragen geeft Sarith antwoord in de rubriek Student-stagiair van de week in MR. Succesvolle stage “De fijne ervaring en  ❯

Pot Jonker Advocaten
Pot Jonker Advocaten
16 juni 2020

Bestemmingsplannen en de omgang met bewonersinitiatieven en -alternatieven

Lang gold in bestemmingsplankwesties dat de Afdeling vooral toetste of de keuze van de raad voor een bepaalde bestemming aanvaardbaar was, zonder daarbij veel aandacht te besteden aan de mogelijkheid dat een door appellanten aangedragen alternatieve invulling misschien wel beter zou zijn geweest. Tegelijkertijd had de Afdeling wel een open oog voor concrete planinitiatieven, veelal  ❯


Floris Bakels adviseur bij Pot Jonker Advocaten

Floris Bakels, oud-vicepresident en oud-advocaat Generaal bij de Hoge Raad en oud-senior rechter bij de rechtbank  Amsterdam, heeft zich als adviseur verbonden aan Pot Jonker Advocaten. Over Floris Bakels Floris Bakels heeft een lange carrière bij de rechterlijke macht doorlopen.  Hij was rechter bij de Rechtbank Haarlem (1984), raadsheer in het Gerechtshof Amsterdam (1989) en  ❯

Pot Jonker Advocaten
Pot Jonker Advocaten
08 juni 2020

NOW 2.0 versus NOW: nieuwe mogelijkheden & belangrijkste verschillen

Het kabinet heeft het Noodpakket 2.0 aangekondigd. Onderdeel van de aangekondigde maatregelen is de verlenging van de NOW met 3 maanden. Wat betekent dit voor werkgevers? Nieuwe mogelijkheden NOW 2.0 Ondernemers die gebruik hebben gemaakt van de NOW 1.0 én ondernemers die dat niet hebben gedaan maar dat voor de komende periode alsnog willen doen, kunnen een beroep  ❯

Pot Jonker Advocaten
Pot Jonker Advocaten
27 mei 2020

Geslaagd beroep op vertrouwensbeginsel met toepassing driestappenplan

In deze blog, zoals verschenen in de nieuwsbrief Omgevingsrecht van Sdu, wordt ingegaan op een uitspraak  van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: de Afdeling) van 22 april jl. (ECLI:NL:RVS:2020:1128). Centraal in deze uitspraak staat het vertrouwensbeginsel. In de praktijk slaagt (of wellicht: slaagde) een beroep op het vertrouwensbeginsel in het bestuursrecht  ❯