Verjaring leidt wel tot wijziging in de eigendomsverhoudingen, maar niet tot wijziging in de bestemming: een bijzondere last onder dwangsom



In al het stikstofgeweld, met rücksichtsloze vernietigingen door de Afdeling bestuursrechtspraak, zou je haast vergeten dat er nog andere zaken spelen, die niet over de PAS gaan en waarin nog “ouderwets” actief aan finale geschilbeslechting wordt gedaan. Een voorbeeld is de uitspraak van 9 oktober 2019, ECLI:NL:RVS:2019:3413, waarin een last onder dwangsom ter verwijdering van een bijgebouw voorlag.

Het bijgebouw in kwestie is op de hoek van het betreffende perceel geplaatst, nabij een monumentale lindeboom. Volgens het college was het gebouw zonder omgevingsvergunning en in strijd met het vigerende bestemmingsplan gerealiseerd. Daarbij stond het gebouw deels op gemeentegrond en deels op gronden van derden. Op grond van artikel 2.1 lid 1 a en c van de Wabo zijn appellanten gelast om het perceel terug te brengen naar de situatie waarbij de kadastrale grenzen gerespecteerd worden. Het bijgebouw diende geheel dan wel gedeeltelijk (tot aan de kadastrale grens) verwijderd te worden. De oplettende lezer ziet hierin al een rariteit: kadastrale grenzen en strijd met het bestemmingsplan?

Appellanten maakten bezwaar, maar behalve een aanpassing van de handhavingsgrondslag en een aanvullende motivering, bleef het bestreden besluit in stand.

Ook beroep bij de rechtbank mocht appellanten niet baten; het beroep werd ongegrond verklaard.

In hoger beroep betoogden appellanten dat de rechtbank niet had onderkend dat de civielrechtelijke rechtspositie van hen wel degelijk relevant was. Door verjaring was de strook gemeentegrond hun eigendom geworden: al 50 jaar werd de strook als woonperceel gebruikt en had deze dus feitelijk altijd de bestemming “Wonen” gehad, zo betoogden ze. De last was ten onrechte gericht op het respecteren van de kadastrale grenzen.

De Afdeling maakte korte metten met de stellingen van appellanten: de civielrechtelijke rechtspositie van partijen was niet van groot belang en de primaire grondslag van de last was, zo bleek uit de beslissing op bezwaar, strijd met het bestemmingsplan, en niet de eigendomssituatie. Het tientallen jaren in gebruik hebben van een strook als woonperceel, maakt niet dat de bestemming ook (door verjaring?) feitelijk wordt gewijzigd in “Wonen”. De bestemming onder het bijgebouw is deels Wonen, deels Agrarisch en deels Groen. Dat het bijgebouw niet binnen de bestemmingen Agrarisch en Groen past, is niet door appellanten bestreden. Dat de strook door verjaring eigendom was geworden van appellanten is overigens door het college erkend.

Waar ging het dan wel mis voor het college?

Het college had ter zitting bevestigd dat de grondslag voor handhavend optreden was gelegen in het bouwen in strijd met het bestemmingsplan. Dat bleek echter niet met zoveel woorden uit de last die aan appellanten was opgelegd. In bezwaar was de motivering wel gewijzigd, maar de last zelf was hetzelfde gebleven. Ook na de beslissing op bezwaar luidde de last dat de kadastrale grenzen gerespecteerd moesten worden en dat het bijgebouw in ieder geval tot aan de kadastrale grens moest worden verwijderd. Dat betekende, aldus de Afdeling, dat de grondslag en de motivering van de last enerzijds en de last zelf anderzijds niet op elkaar aansloten. En dat is in strijd met de rechtszekerheid.

Aan zicht op legalisatie kwamen appellanten niet toe: er was geen nieuw bestemmingsplan in procedure en er was geen aanvraag tot een legaliserende omgevingsvergunning ingediend. Het pleidooi dat het bouwwerk best gelegaliseerd kon worden, omdat de monumentale lindeboom niet was beschadigd (en het verwijderen van het bijgebouw juist wel tot beschadiging van de boom zou leiden) haalde het dus ook niet.

Omdat er toch wat schortte aan de last, terwijl wel duidelijk was dat het bijgebouw niet kon worden “gered”, heeft de Afdeling op de voet van artikel 8:51d Awb het college opgedragen om het gebrek in het besluit te herstellen: grondslag en motivering van de last dienen in overeenstemming te worden gebracht met de tekst van de last zelf. Het college krijgt hiervoor zes weken de tijd. Finale geschilbeslechting waarvoor het bedoeld is.

Lering uit deze zaak? Verjaring door bestendig gebruik levert weliswaar nieuwe eigendomsverhoudingen op, maar dat bestendige gebruik verandert de publiekrechtelijke bestemming natuurlijk niet. Een last moet duidelijk zijn en aansluiten op de motivering en grondslag ervan. Daarvan is geen sprake indien in de last wordt gehamerd op respecteren van kadastrale grenzen, terwijl de grondslag strijd met het bestemmingsplan is. En zicht op legalisatie is alleen aan de orde indien een ontwerp bestemmingsplan ter inzage is gelegd, en/of indien ten minste een begin is gemaakt met de voor verlening van een omgevingsvergunning vereiste procedure, hetgeen niet mogelijk is zonder een aanvraag. En ook: de Afdeling is het finaal beslechten van geschillen nog niet verleerd.

Deze bijdrage is ook gepubliceerd in de Nieuwsbrief Omgevingsrecht van SDU.

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met mr. M.F.A. (Marieke) Dankbaar, (tel: 023 – 553 02 36) , dankbaar@potjonker.nl of één van de andere advocaten van de sectie Bestuurs- en Overheidsrecht van Pot Jonker Advocaten.

Vond u deze blog interessant en wilt u op de hoogte blijven? Schrijft u zich dan in voor onze nieuwsbrief




Actueel / blog

Margot van Keeken gestart als juridisch medewerker

Margot van Keeken is recentelijk gestart bij Pot Jonker Advocaten als juridisch medewerker op de sectie insolventie- en ondernemingsrecht. Gedurende haar studie heeft zij ervaring opgedaan bij de Rechtswinkel Amsterdam en heeft zij haar juridische blik en kennis verbreed door een master te volgen in Amerika. Ruimte voor ontwikkeling én specialisatie “Na mijn studie rechten  ❯

Pot Jonker Advocaten
Pot Jonker Advocaten
18 november 2019

Wob-cursus Universiteit Leiden

Deze week gaf onze bestuursrechtadvocaat Pieter Swagemakers samen met universitair hoofddocent Annemarie Drahmann de postacademische cursus Actualiteiten Wob bij de prachtige Oude Sterrewacht van de Universiteit Leiden. “Waar in voorgaande jaren de nadruk meer leek te liggen op de uitzonderingsgronden uit de Wob, is het leuk om te zien dat dit jaar de nadruk lag  ❯


Verplicht einde aan ‘slapend dienstverband’

De Hoge Raad schudt slapers wakker! Hij heeft vandaag (8/11) bepaald dat de werkgever in beginsel verplicht is om op verzoek van een langdurig arbeidsongeschikte werknemer, een ‘slapend dienstverband’ te beëindigen onder betaling van de wettelijke transitievergoeding. Dat is ook het geval als de ‘slaper’ bijna de pensioengerechtigde leeftijd heeft bereikt. En de hoogte van  ❯


Jaap Lampe bedankt!

Afgelopen zondag nam Jaap Lampe na 15 jaar afscheid als algemeen directeur van de Stadsschouwburg & Philharmonie Haarlem. Tijdens zijn afscheid is hij ook geridderd in de Orde van Oranje-Nassau naar aanleiding van zijn inspanningen voor deze organisatie. Als hoofdsponsor van deze prachtige theaters danken we Jaap voor zijn tomeloze inzet en de plezierige samenwerking!  ❯

Pot Jonker Advocaten
Pot Jonker Advocaten
08 november 2019

De warmtetransitie van bestaande bouw

Als het definitieve Klimaatakkoord is ondertekend, moet in korte tijd de warmtetransitie worden gerealiseerd. Het doel is om in 2030 1,5 miljoen bestaande woningen te hebben verduurzaamd door deze op andere wijze te verwarmen dan met aardgas. In het Klimaatakkoord is benoemd dat daarvoor de nodige wetgeving moet worden aangepast. Zo wordt de Omgevingswet herijkt  ❯


Kroniek Bestuursprocesrecht verschenen in Advocatenblad

Net als in de voorgaande jaren hebben onze advocaten Bestuursrecht de Kroniek geschreven voor het Advocatenblad. Hierin zijn de uitspraken die in Jurisprudentie Bestuursrecht (JB) en AB Rechtspraak Bestuursrecht (AB) in de periode augustus 2018 tot en met juli 2019 zijn gepubliceerd als uitgangspunt genomen. De Kroniek inhoudelijk “We hebben net als voorgaande jaren de  ❯


Kroniek Aanbesteding gepubliceerd in Tijdschrift voor Bouwrecht

Voor de vijfde keer op rij is onze Kroniek met Adviezen van de Commissie van Aanbestedingsexperts verschenen in het Tijdschrift voor Bouwrecht  van het Instituut voor Bouwrecht. In deze Kroniek worden de Adviezen besproken die de Commissie van Aanbestedingsexperts heeft gepubliceerd op haar website in de periode van 1 juli 2018 tot 1 juli 2019.  ❯


Annotatie van Rocco Mulder bij de uitspraak van 10 juli 2019 van de rechtbank Amsterdam JOR 2019/238

De rechtbank wijst het verzoek van de gemeente Amsterdam af waarbij wordt gevorderd dat de curatoren van het Slotervaart Ziekenhuis gehouden zijn tot het verrichten van een rechtmatigheidsonderzoek. Rechtbank Amsterdam 10 juli 2019, JOR 2019/238 m.nt. R. Mulder


Verjaring leidt wel tot wijziging in de eigendomsverhoudingen, maar niet tot wijziging in de bestemming: een bijzondere last onder dwangsom

In al het stikstofgeweld, met rücksichtsloze vernietigingen door de Afdeling bestuursrechtspraak, zou je haast vergeten dat er nog andere zaken spelen, die niet over de PAS gaan en waarin nog “ouderwets” actief aan finale geschilbeslechting wordt gedaan. Een voorbeeld is de uitspraak van 9 oktober 2019, ECLI:NL:RVS:2019:3413, waarin een last onder dwangsom ter verwijdering van  ❯


Terugblik in beeld | Seminar Aardgasvrij (ver)bouwen

Inhoudelijk hebben we, middels deze blog, al uitgebreid teruggeblikt op het Seminar Aardgasvrij (ver)bouwen dat we 24 september samen met Balance organiseerden. Omdat het seminar ook mooie beelden heeft opgeleverd, blikken we hierbij ook graag met u terug in beeld. Ook de presentatie ontvangen? Wilt u ook graag de presentatie ontvangen? Mail Rachel Hoeneveld op  ❯