Het nieuwe stappenplan toegepast: slaagt het beroep op het vertrouwensbeginsel?



In een uitspraak van 5 juni 2019, ECLI:NL:RVS:2019:1838, past de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (Afdeling) het stappenplan uit haar uitspraak van 29 mei 2019 toe om te bepalen of het beroep op het vertrouwensbeginsel slaagt.

Feiten

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Apeldoorn (college)  trad handhavend op tegen bouwwerken op een perceel. De eigenaresse van het perceel wist bij aankoop van het perceel dat er geen omgevingsvergunningen waren verleend voor deze bouwwerken. Zij deed voor de aankoop navraag bij de gemeente, waarbij haar zou zijn medegedeeld dat er overgangsrecht gold voor de bouwwerken. Zij dacht dat er daarom geen omgevingsvergunningen nodig waren. De exploitant van een geitenhouderij nabij het perceel verzocht het college om handhaving tegen het zonder omgevingsvergunning houden van de bouwwerken, omdat hij vreesde dat hij zijn bedrijf niet kan uitbreiden in de toekomst.

Stappenplan

De Afdeling verwijst naar het stappenplan zoals uiteengezet in de uitspraak van 29 mei 2019 van de Afdeling, ECLI:NL:RVS:2019:1694. De eerste stap is de vraag of de mededeling kan worden gekwalificeerd als een toezegging. Ten tweede moet de vraag worden beantwoord of die toezegging aan het bevoegde bestuursorgaan kan worden toegerekend. Als beide vragen bevestigend worden beantwoord, kan er een geslaagd beroep op het vertrouwensbeginsel worden gedaan. Daarna volgt de derde stap waarbij moet worden beoordeeld of het gewekte vertrouwen moet worden nagekomen.

Beoordeling

In dit geval oordeelt de Afdeling dat aannemelijk is dat de eigenaresse bij navraag op het gemeentehuis te horen heeft gekregen dat het overgangsrecht van toepassing is en dat de bouwwerken mogen blijven staan. Daarom moet het antwoord op de eerste vraag bevestigend worden beantwoord in die zin dat kan worden aangenomen dat hier sprake is van een welbewuste standpuntbepaling dat niet handhavend zou worden opgetreden tegen de bouwwerken.

Ten aanzien van de tweede vraag gaat het bij de Afdeling echter mis. Zoals de Afdeling in de uitspraak van 29 mei 2019 heeft overwogen zal voortaan ook in gevallen waarin niet uitdrukkelijk is aangegeven dat de toezegging namens het bevoegde orgaan wordt gedaan, minder de nadruk worden gelegd op de precieze bevoegdheidsverdeling. Volgens de Afdeling is de toezegging dat de bouwwerken mogen blijven staan niet namens het college gedaan. De Afdeling overweegt dat mededelingen van medewerkers die algemene informatie verstrekken, zoals baliemedewerkers, niet aan het college kunnen worden toegerekend. Zo’n geval doet zich hier voor, zodat het beroep op het vertrouwensbeginsel niet slaagt.

De eigenaresse had ook aangevoerd dat de gemeenteraad in de bestemmingsplanprocedure enkele jaren geleden zich op het standpunt stelde dat het overgangsrecht van toepassing was en dat bij haar daarom het vertrouwen was gewekt dat het college niet handhavend zou optreden. De Afdeling oordeelt echter dat met dat standpunt de raad niet heeft toegezegd dat er niet handhavend zou worden opgetreden.

Evenredigheid

De Afdeling gaat vervolgens in op het argument van de eigenaresse dat gelet op de voorgeschiedenis in deze zaak het onevenredig is om handhavend op te treden. De Afdeling concludeert dat dit het geval is, omdat het college nader onderzoek had moeten doen. Het college dacht altijd dat er overgangsrecht van toepassing was. Ook heeft de gemeenteraad geprobeerd in een bestemmingsplanprocedure enkele bouwwerken positief te bestemmen, maar dit besluit werd vernietigd door de Afdeling. Volgens de Afdeling behoeft het standpunt van het college dat er geen concreet zicht is op legalisering, omdat de bouwwerken in strijd zijn met het bestemmingsplan, nadere motivering. De gemeente had moeten onderzoeken of er toch een omgevingsvergunning verleend kon worden. Dit is opvallend, omdat de eigenaresse een eerdere aanvraag voor een omgevingsvergunning had ingetrokken.

Slot

Deze uitspraak laat zien dat de Afdeling niet al te makkelijk over de vraag heen stapt of de toezegging aan het college kan worden toegerekend. Hoewel het college meende dat overgangsrecht van toepassing was en de gemeenteraad zich ook op dit standpunt stelde, kan een toezegging dat de bouwwerken mogen blijven staan door een baliemedewerker niet aan het college worden toegerekend. Voor toerekening van die toezegging is nodig dat degene aan wie de toezegging is gedaan op goede gronden mocht veronderstellen dat die de opvatting van het bevoegd orgaan vertolkte. In dit geval mocht daar niet vanuit worden gegaan gelet op de functie van de baliemedewerker, hoewel de toezegging wel het standpunt van het college lijkt te zijn geweest.

Deze bijdrage is ook gepubliceerd in de Nieuwsbrief Omgevingsrecht van SDU

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Rachel Hoeneveld (tel. 023 5530 241; hoeneveld@potjonker.nl) of één van de andere advocaten van de sectie Bestuurs- en Overheidsrecht van Pot Jonker Advocaten.

Vond u deze blog interessant en wilt u op de hoogte blijven? Schrijft u zich dan in voor onze nieuwsbrief.




Actueel / blog

Seminar Aardgasvrij (ver)bouwen op 24 september

Energietransitie: uitdagende gasdoelstelling De doelstelling om alle gebouwen in 2050 van het aardgas af te hebben, is uitdagend. Net als de keuzes die gemaakt moeten worden om die doelstelling te bereiken. Er zijn verschillende duurzame energiebronnen die aardgas kunnen vervangen; van een collectieve oplossing als een warmtenet tot individuele oplossingen zoals all-electric. Eenmaal een keuze  ❯


Het pensioenakkoord: welke wijzigingen staan vast en wat levert het op?

In juni 2019 sloot de regering met werkgevers en vakorganisaties een pensioenakkoord. Iedereen jubelde, want er is jarenlang tevergeefs gepoogd om een nieuw pensioenstelsel te bedenken dat zowel uitvoerbaar als betaalbaar zou zijn. In het pensioenakkoord staat een aantal maatregelen dat op termijn moet leiden tot een evenwichtig pensioenstelsel. Wat staat daarvan nu al vast?  ❯


Pot Jonker advocaten zoekt een advocaat-medewerker aanbestedingsrecht

Aanbestedingsrecht bij Pot Jonker Een belangrijke pijler van de sectie Vastgoed van Pot Jonker vormt de subsectie aanbestedingsrecht. De advocaten in deze sectie procederen en adviseren op het gebied van het Europese aanbestedingsrecht. Geregeld gaat het over aanbestedingen in de bouw & infra, maar vaak ook betreft het aanbestedingen op geheel andere gebieden zoals bijvoorbeeld  ❯

Pot Jonker Advocaten
Pot Jonker Advocaten
14 augustus 2019

Pot Jonker advocaten zoekt een advocaat-medewerker sectie vastgoed

Vastgoedsectie bij Pot Jonker De sectie Vastgoed vormt een belangrijke pijler van ons kantoor met een breed werkveld en veel ruimte voor opleiding. De belangrijkste deelgebieden waar wij ons mee bezighouden zijn: algemeen vastgoedrecht (kopen, huren, zakelijke rechten) civiel bouwrecht (inclusief bouwarbitrages) aanbestedingsrecht (dat uiteraard ook buiten de grenzen van het vastgoed reikt) makelaarstuchtrecht (NVM)  ❯

Pot Jonker Advocaten
Pot Jonker Advocaten
14 augustus 2019

De doe-het-zelvende overheid: de tendens op het gebied van inbesteden

Een overheidslichaam dat in een bepaalde behoefte wil voorzien, heeft de keuze om dat uit te besteden, of juist zelf te doen. De optie van het zelf doen is minder actueel in de bouw of bij levering van roerende zaken: veel overheden die zelf nog iets kunnen of willen bouwen of maken, zijn er niet.  ❯


Schade bij bedrijfsuitjes: wie betaalt hiervoor de rekening?​

Veel werknemers kijken reikhalzend uit naar het bedrijfsuitje. Wordt het dit jaar raften, skiën of toch karten? In het algemeen geldt: hoe gevaarlijker, hoe beter en u trakteert uw werknemers daarom misschien het liefste op een ‘thrill-seeking’ activiteit. Dergelijke activiteiten hebben echter ook een keerzijde: er bestaat een groter risico op ongelukken en daarmee een  ❯


Toekomstige overtredingen; herhaling voorkomen of preventief handhaven?

Ons bestuursrecht kent twee instrumenten waarmee handhavend kan worden opgetreden tegen overtredingen die nog moeten plaatsvinden: een last ter voorkoming van herhaling van een overtreding en een preventieve last. Men is er altijd vanuit gegaan dat tussen beide instrumenten geen vrije keuze bestaat. Maar heeft de wetgever wel bedoeld twee instrumenten in het leven te  ❯


Online platform Helpling, werkgever of niet?

In een zaak die FNV eind vorig jaar startte tegen Helpling (= een online platform waarop schoonmakers en huishoudens afspraken kunnen maken over uit te voeren huishoudelijke taken) heeft de kantonrechter inmiddels een uitspraak gedaan. FNV claimde dat Helpling een (verkapte) arbeids- dan wel uitzendovereenkomst heeft met de via haar in te huren schoonmakers, maar  ❯


Interview: Pure prijsconcurrentie bij Europese aanbestedingen onwenselijk

Bij Europese aanbestedingsprocedures is het alleen in goed gemotiveerde gevallen toegestaan om marktpartijen met elkaar te laten concurreren op basis van de laagste prijs zonder daarbij kwalitatieve aspecten een rol te laten spelen. Op basis van de memorie van toelichting bij de Aanbestedingswet werd aangenomen dat dit met name betrekking zou hebben op de inkoop van producten  ❯


Woningbouw in een krimpgebied. Of toch niet?

Bouwen en krimpen Woningbouw in een krimpgebied – of niet. Dat was de vraag waar het om draaide in een Afdelingsuitspraak van 3 juli jl. ( ECLI:NL:RVS:2019:2214). De zaak betrof de vaststelling van een bestemmingsplan door de gemeenteraad van Middelburg dat de bouw van de nieuwe wijk Essenvelt met 400 woningen mogelijk maakt. Volgens www.rijksoverheid.nl  ❯