Geslaagd beroep op vertrouwensbeginsel met toepassing driestappenplan



In deze blog, zoals verschenen in de nieuwsbrief Omgevingsrecht van Sdu, wordt ingegaan op een uitspraak  van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: de Afdeling) van 22 april jl. (ECLI:NL:RVS:2020:1128). Centraal in deze uitspraak staat het vertrouwensbeginsel. In de praktijk slaagt (of wellicht: slaagde) een beroep op het vertrouwensbeginsel in het bestuursrecht vrijwel nooit. Er lijkt evenwel een koerswijziging plaats te vinden: in de recente rechtspraak stelt de Afdeling zich wat soepeler op ten aanzien van de toepassing van het vertrouwensbeginsel. De uitspraak van 22 april jl.  vaart mee op die koers.

Driestappenplan
Vorig jaar deed de Afdeling al een belangrijke uitspraak  over de toepassing van het vertrouwensbeginsel. In de uitspraak werd – in navolging van de conclusie van advocaat-generaal Wattel – een driestappenplan voor het vertrouwensbeginsel geïntroduceerd. De volgende stappen moeten daarbij worden doorlopen:

Stap 1: kwalificeert de uitlating en/of gedraging waarop de betrokkene zich beroept als toezegging?

Stap 2: kan deze toezegging aan het bevoegde bestuursorgaan worden toegerekend?

Indien beide vragen bevestigend worden beantwoord en er dus een geslaagd beroep op het vertrouwensbeginsel kan worden gedaan, volgt de derde stap.

Stap 3: wat is de betekenis van het gewekte vertrouwen bij de uitoefening van de betreffende bevoegdheid en is er eventueel recht op schadevergoeding?

In een recente uitspraak van de Afdeling van 22 april 2020 is, onder verwijzing naar de hiervoor genoemde uitspraak, met succes een beroep gedaan op het vertrouwensbeginsel.

Waar ging het om?
Appellant verzocht om de bestemming van zijn perceel te wijzigen middels een wijzigingsplan (om zo een bedrijfswoning te wijzigen naar een burgerwoning). Twee wethouders hebben in een gesprek hierover aangegeven dat zij deze wijziging bestuurlijk aanvaardbaar achtten. Dit is per brief, ondertekend door het college van burgemeester en wethouders (hierna: het college), bevestigd. Het college heeft in een andere brief ook te kennen gegeven dat het medewerking zal verlenen indien er een concreet verzoek wordt ingediend tot wijziging van de bestemming.

Zo geschiedde en het ontwerpbesluit van het college dat strekte tot vaststelling van het wijzigingsplan werd ter inzage gelegd. Tegen het ontwerpbesluit werd een zienswijze naar voren gebracht. Naar aanleiding van deze zienswijze is het college – kort gezegd  – toch tot het inzicht gekomen dat niet voldaan werd aan de voorwaarden in het bestemmingsplan voor toepassing van de wijzigingsbevoegdheid en dat medewerking verlenen aan de aanvraag een precedent kon scheppen. Het algemeen belang en belangen van derden zouden in de weg staan aan het honoreren van het gewekte vertrouwen. Het college besluit alsnog het wijzigingsplan niet vast te stellen.

Appellant meent dat de weigering om het wijzigingsplan vast stellen in strijd is met het vertrouwensbeginsel, nu is in de brieven is toegezegd dat aan het perceel een woonbestemming zou worden toegekend.

Beoordeling Afdeling
De Afdeling doorloopt in haar uitspraak voor de beoordeling of sprake is van strijdigheid met het vertrouwensbeginsel keurig het hiervoor aangehaalde driestappenplan. Daarbij oordeelt zij dat de genoemde uitlatingen zijn aan te merken als een toezegging (stap 1) en dat deze toezegging is toe te rekenen aan het college (stap 2).

Wel is de Afdeling is van oordeel dat het college zich in redelijkheid op het standpunt heeft kunnen stellen dat zwaarder wegende belangen in de weg stonden aan het vaststellen van een wijzigingsplan terwijl niet was voldaan aan de voorwaarden voor toepassing van de wijzigingsbevoegdheid (stap 3).

Indien er zwaarder wegende belangen in de weg staan aan honorering van het gewekte vertrouwen kan voor het bestuursorgaan echter de verplichting ontstaan om de geleden schade te vergoeden als onderdeel van de besluitvorming. In dit geval was het zeer wel mogelijk dat appellant schade heeft geleden. Het college had daarom moeten onderzoeken of niet tegelijk met de weigering ook aanleiding bestond mogelijke schade die appellant heeft geleden omdat hij gerechtvaardigd heeft vertrouwd op de juistheid van de door het college gedane toezegging. Het college heeft dit niet gedaan. In zoverre heeft het college bij de voorbereiding van het besluit in strijd met artikel 3:2 van de Algemene wet bestuursrecht niet de nodige kennis vergaard omtrent de relevante feiten en de af te wegen belangen.

Het beroep op het vertrouwensbeginsel slaagt dan ook en het bestreden besluit wordt vernietigd voor zover daarbij niet is beslist over vergoeding van schade.

Conclusie
De besproken uitspraak geeft een mooie en heldere weergave van de toepassing van het driestappenplan bij een beroep op het vertrouwensbeginsel. Daarnaast benadrukt de uitspraak de noodzaak voor het bestuursorgaan daarbij ook altijd te beoordelen of de geleden schade door het gewekte vertrouwen (stap 1 en 2) mogelijk moet worden vergoed in het kader van de belangenafweging (stap 3).

Deze bijdrage is ook gepubliceerd in de Nieuwsbrief Omgevingsrecht van SDU

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Laurien Mulder (tel. 023 – 553 0262), laurienmulder@potjonker.nl of één van de andere advocaten de sectie Bestuurs- en Overheidsrecht van Pot Jonker Advocaten

Vond u deze blog interessant en wilt u op de hoogte blijven? Schrijft u zich dan in voor onze nieuwsbrief.




Actueel / blog

Vlog: de 3 meest gestelde werkgeversvragen over vakantiedagen

In deze tijd worden logischerwijs bovengemiddeld veel vakantiegerelateerde vragen gesteld door ondernemers. Dit jaar is het onderwerp vakantie extra belangrijk door de coronacrisis. Veel werkgevers vragen zich af wat ze van werknemers kunnen verlangen. Shira Vrij behandelt daarom in onze nieuwste Pot Jonker Insights vlog de drie meest gestelde vragen door werkgevers over de vakantiedagen.  ❯

Pot Jonker Advocaten
Pot Jonker Advocaten
06 augustus 2020

AVG Basics: de ontwikkelingen in de Algemene verordening gegevensbescherming

Sinds 25 mei 2018 is de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) van toepassing. Hoewel de AVG qua uitwerking van de privacyregels gedetailleerder is dan haar voorganger, de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp), bevat zij ook een groot aantal open normen. Deze open normen worden regelmatig verduidelijkt via (Europese) jurisprudentie, richtsnoeren en handhavingszaken, maar brengen van tijd tot  ❯


Reorganiseren: de vier belangrijkste aandachtspunten

Veel ondernemingen verkeren in zwaar weer, ondanks de NOW en andere steunmaatregelen vanuit de overheid. Sommige ondernemingen zullen niet aan een reorganisatie ontkomen en moeten afscheid gaan nemen van werknemers. Bij een reorganisatie komt veel kijken. Het welslagen van een reorganisatie valt of staat bij een goede voorbereiding. Wij hebben de vier belangrijkste aandachtspunten voor  ❯


Pot Jonker Advocaten sponsort Lawyers for Lawyers

Op 19 september 2020 loopt Lawyers for Lawyers (L4L) de DIY Run van 8,1 km in Amsterdam. Pot Jonker Advocaten sponsort deze loop en levert zo een financiële bijdrage aan het vrij kunnen uitoefenen van het beroep van advocaat wereldwijd. Lawyers for Lawyers De aandacht voor de veiligheid van advocaten in binnen- en buitenland is  ❯

Pot Jonker Advocaten
Pot Jonker Advocaten
28 juli 2020

In de zorg: Leugens tijdens de sollicitatieprocedure

Stel dat u als werkgever in de zorg ontdekt dat een werknemer in de sollicitatieprocedure heeft gelogen, en bijvoorbeeld helemaal niet blijkt te beschikken over de vereiste opleiding of werkervaring? Kunt u de arbeidsovereenkomst dan beëindigen? Wat staat er in de wet? In de wet staat expliciet dat het misleiden van een werkgever door het  ❯


Een tweeluik: de verdringingsreeks: hoe zit het ook alweer?

Het is droger dan ooit en het neerslagtekort is de aflopen jaren fors toegenomen. Ook dit jaar stevenen we weer af op een extreem droog jaar (zie ook de grafiek van de KNMI hieronder). De verwachting is dat door klimaatverandering alleen maar steeds langere droge en hete perioden zullen voorkomen. We zullen er rekening mee  ❯


Training reorganisatietrajecten op 24 augustus

Veel ondernemingen verkeren in zwaar weer, ondanks de NOW en andere steunmaatregelen vanuit de overheid. Sommige ondernemingen zullen niet aan een reorganisatie ontkomen en moeten afscheid gaan nemen van werknemers. Bij een reorganisatie komt veel kijken. Als er veel werknemers bij de reorganisatie betrokken zijn, zal met de vakbonden overleg (moeten) worden gevoerd over een  ❯

Pot Jonker Advocaten
Pot Jonker Advocaten
08 juli 2020

Nieuwe webmodule basis voor samenwerking ZZP’ers?

In alle coronaberichtgeving is het bijna aan de aandacht ontsnapt, maar op 15 juni 2020 stuurden minister Koolmees en staatssecretaris Vijlbrief een brief aan de Voorzitter van de Tweede Kamer over de vervolgstappen in het zzp-beleid. De plannen over de drietrapsraket gaan overboord en er komt voor alle situaties een webmodule. Wat heeft de minister  ❯


AQUAradius onderdeel van de expositie Gebouwde trots

AQUAradius, één van de grootste woonprojecten in ons land dat gerealiseerd is op basis van collectief particulier opdrachtgeverschap, is opgenomen in de nieuwe expositie Gebouwde trots! van ABC Architectuurcentrum Haarlem. Het woonproject is gebouwd in opdracht van CPO-vereniging AQUAradius in samenwerking met ARX Architecten en Ter Steege Bouw Vastgoed Rijssen. Pot Jonker advocaat Jan Coen  ❯

Pot Jonker Advocaten
Pot Jonker Advocaten
25 juni 2020

Pot Jonker Advocaten verwelkomt twee nieuwe advocaten in vastgoedteam

Recentelijk zijn er twee nieuwe advocaten gestart bij Pot Jonker Advocaten, namelijk Esther Dubach en Hendrik-Jan Huijzer. Zij zijn beiden werkzaam binnen het vastgoedrecht. Vastgoedrecht bij Pot Jonker Pieter Nabben, hoofd sectie vastgoedrecht Pot Jonker Advocaten: “We hebben onze sectie Vastgoedrecht uitgebreid met twee echte talenten en dat stemt ons heel tevreden. Vastgoedrecht is een  ❯

Pot Jonker Advocaten
Pot Jonker Advocaten
23 juni 2020