Bestemmingsplannen en de omgang met bewonersinitiatieven en -alternatieven



Lang gold in bestemmingsplankwesties dat de Afdeling vooral toetste of de keuze van de raad voor een bepaalde bestemming aanvaardbaar was, zonder daarbij veel aandacht te besteden aan de mogelijkheid dat een door appellanten aangedragen alternatieve invulling misschien wel beter zou zijn geweest. Tegelijkertijd had de Afdeling wel een open oog voor concrete planinitiatieven, veelal van grondeigenaren, die de raad bij vaststelling van een plan niet zomaar terzijde mocht schuiven. In een uitspraak uit 2018 heeft de Afdeling de kloof tussen alternatieven en initiatieven al een beetje gedicht, door te overwegen dat de raad bij de keuze van een bestemming de voor- en nadelen van alternatieven in die afweging  moet meenemen: “De raad dient bij de vaststelling van een bestemmingsplan rekening te houden met een particulier initiatief betreffende ruimtelijke ontwikkelingen, voor zover dat initiatief voldoende concreet is, tijdig kenbaar is gemaakt en ten tijde van de vaststelling van het plan op basis van de op dat moment bekende gegevens de ruimtelijke aanvaardbaarheid daarvan kan worden beoordeeld. De alternatievenafweging kan er dus uit bestaan dat een particulier initiatief als alternatief voor de ruimtelijke ontwikkeling die het plan mogelijk maakt in aanmerking wordt genomen”.

Dat past ook wel in een tijd van mondige burgers met een right to challenge. De Afdelingsuitspraak van  20 mei 2020 ECLI:NL:RVS:2020:1264 laat ook weer een voorbeeld zien, waarin dit right to challenge met succes in stelling werd gebracht.

In het dorp Halfweg moesten verschillende scholen opnieuw worden gehuisvest. In een gebiedsvisie had de gemeenteraad (van Haarlemmerliede en Spaarnwoude, later gefuseerd tot de gemeente Haarlemmermeer) uitgangspunten benoemd en alternatieven gewogen. Uitgangspunt was dat het verstandig was deze scholen op één plek samen te brengen en daar ook aanpalende voorzieningen als een kinderdagverblijf te huisvesten, waardoor een Integraal Kind Centrum zou ontstaan. Locaties daarvoor waren onderzocht en afgewogen en de keuze was gevallen op een bepaalde locatie. De gymzaal moest uiteindelijk elders een plaats krijgen, omdat de ruimte op de gekozen locatie niet toereikend was. Deze keuze werd vervolgens planologisch uitgewerkt in een ontwerp-bestemmingsplan, maar stuitte op verzet bij enkele omwonenden. Deze wezen in hun zienswijzen verschillende andere locaties aan als in hun ogen beter geschikt voor de vestiging van dit IKC. De raad besteedde aan de aangedragen alternatieven geen aandacht,  hield vast aan de in de gebiedsvisie gemaakte keuze en bestemde dienovereenkomstig.

In beroep tegen het bestemmingsplan kwamen de alternatieven weer op tafel. Dat de raad alternatieven die niet voldeden aan de eis van een unilocatie voor beide scholen niet nader had beschouwd kon de Afdeling billijken. Dat uitgangspunt was aan de raad. “Voor zover in de door omwonenden aangedragen alternatieven is uitgegaan van andere opties, (…), heeft de raad zich naar het oordeel van de Afdeling in redelijkheid op het standpunt kunnen stellen dat er geen sprake is van reële alternatieven. In zoverre heeft de raad ook geen nadere afweging van de alternatieven hoeven maken bij de voorbereiding van het plan en kon worden volstaan met een verwijzing naar de gebiedsvisie”.

Maar er was ook een alternatieve locatie aangedragen, die de raad niet had beschouwd, terwijl die  wel aan de eis van de unilocatie voldeed: de scholen zouden elders worden geconcentreerd. Daar was echter niet voldoende ruimte om óók de gymzaal een plaats te geven. In dit alternatief zou de gymzaal daarom elders komen, t.w.  op de locatie waar de raad de beide scholen had gedacht. De Afdeling oordeelde “… dat de raad dit alternatief niet buiten beschouwing had mogen laten. In de gekozen voorkeursvariant wordt het IKC immers ook ontwikkeld op een andere locatie dan de gymzaal. Omdat in de plantoelichting is uitgegaan van de voorkeurslocatie aan het Margrietplantsoen en geen acht is geslagen op de voor- en nadelen van mogelijke alternatieve locaties, meer specifiek de locatie van de St. Jozefschool in combinatie met een gymzaal in het Margrietplantsoen, oordeelt de Afdeling dat de raad onvoldoende inzichtelijk heeft gemaakt hoe de afweging ten aanzien van dit door omwonenden aangedragen alternatief heeft plaatsgevonden”.

Omwonenden die liever alleen een gymzaal dan een heel IKC in hun “backyard” zagen verschijnen, hadden dus voorlopig succes: de raad moet huiswerk overdoen. En wie weet leidt dat meedenken van omwonenden wel tot een andere keuze.

De uitspraak illustreert dat bestemmingsplanmakers behoedzaam moeten omgaan met aangereikte alternatieven: deze negeren is riskant, omdat dan reële alternatieven mogelijk niet worden onderzocht en afgewogen, hetgeen tot een gebrekkig besluit leidt. Onderzoek is dus nodig. Maar het antwoord op de vraag of een aangedragen alternatief kan gelden als reëel kan weer afhankelijk zijn van door de raad zelf eerder geformuleerde uitgangspunten. Is een aangedragen alternatief reëel, dan betekent dat niet dat de raad daar ook voor moet kiezen. Maar dan zal de motivering van de uiteindelijke keuze inzicht moeten geven waarom de gekozen oplossing de voorkeur verdient boven het alternatief. Omgekeerd: voor een belanghebbende die zich tegen een planologische ontwikkeling wil keren, kan het aandragen van alternatieve locaties in de zienswijzefase dus weldegelijk zin hebben. Hij of zij moet er dan wel op letten dat alternatieven worden aangedragen, die beantwoorden aan de beleidsuitgangspunten op basis waarvan de gemeente de keuze in haar ontwerpplan heeft gemaakt. En die kunnen natuurlijk ook zo uitpakken dat een reëel alternatief niet bestaat.

Deze bijdrage is ook gepubliceerd in de Nieuwsbrief Omgevingsrecht van SDU

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Jan Coen Binnerts (tel. 023-5530246), binnerts@potjonker.nl of een van de andere advocaten van de sectie Bestuurs- en Overheidsrecht van Pot Jonker Advocaten

Vond u deze blog interessant en wilt u op de hoogte blijven? Schrijft u zich dan in voor onze nieuwsbrief.




Actueel / blog

Nieuwe kroniek Bestuursprocesrecht verschenen in het Advocatenblad

Net als in de voorgaande jaren hebben onze advocaten bestuursrecht de kroniek geschreven voor het Advocatenblad. Hierin zijn de uitspraken die in Jurisprudentie Bestuursrecht (JB) en AB Rechtspraak Bestuursrecht (AB) in de periode augustus 2019 tot en met juli 2020 zijn gepubliceerd als uitgangspunt genomen. Opvallendheden in deze kroniekperiode in het bestuursprocesrecht “Het klassieke procesrecht  ❯


Kroniek Adviezen Commissie van Aanbestedingsexperts 2019/2020 gepubliceerd in Tijdschrift voor Bouwrecht

Voor de zesde keer op rij is onze Kroniek met Adviezen van de Commissie van Aanbestedingsexperts verschenen in het novembernummer van het Tijdschrift voor Bouwrecht van het Instituut voor Bouwrecht. In deze kroniek worden de Adviezen besproken die de Commissie van Aanbestedingsexperts heeft gepubliceerd op haar website in de periode van 1 juli 2019 tot  ❯


Pot Jonker Advocaten hoofdsponsor van ABC Architectuurcentrum

Inhoudelijk partnerschap draagt bij aan kennisuitwisseling over vastgoed Vanaf dit najaar is Pot Jonker Advocaten hoofdsponsor van het ABC Architectuurcentrum (voluit: Architectuur- en Bouwhistorisch Centrum) in Haarlem. Met dit hoofdsponsorschap, dat de al bestaande sponsorrol opvolgt, beogen zij de inhoudelijke kennisuitwisseling te vergroten en te verdiepen. Up-to-date juridische vastgoedkennis versterkt rol kennispartner ABC “Wij willen  ❯

Pot Jonker Advocaten
16 november 2020

Online jurisprudentielunch verzorgd door mr. Floris Bakels

Oud-vicepresident van de Hoge Raad en adviseur van Pot Jonker Advocaten Floris Bakels verzorgt vanaf donderdag 8 oktober 2020 maandelijks een online jurisprudentielunch voor advocaten. Tijdens deze jurisprudentielunch zullen hoofdzakelijk arresten van de civiele kamer van de Hoge Raad worden behandeld. Op dit moment verzorgt Floris Bakels maandelijks al jurisprudentielunches voor rechters van de Rechtbank  ❯

Pot Jonker Advocaten
12 november 2020

Marieke Dankbaar toegetreden tot bestuur Netlaw

Pot Jonker advocaat Marieke Dankbaar, is toegetreden tot het bestuur van Netlaw. Als bestuurslid met de portefeuille opleidingen is zij (mede) verantwoordelijk voor een belangrijk aspect van Netlaw: de opleidingen van de NetlawAcademy. Vaste schakel in de Netlaw opleidingen Sander van Essen, directeur van Netlaw: “Marieke is al jaren coördinator van de sectie bestuursrecht van  ❯

Pot Jonker Advocaten
12 november 2020

Curatoren De Keizer Marine Engineering bereiken doorstart met Eekels Technology

TBI’s dochterbedrijf neemt leverancier systeemintegraties superjachten over mét personeel Zaandam, 1 november 2020 – De Keizer Marine Engineering, de wereldwijde leverancier van systeemintegraties voor superjachten, maakt een doorstart. Twee weken na de faillietverklaring hebben de curatoren overeenstemming bereikt met Eekels Technology B.V., een dochteronderneming van TBI Holdings B.V, een technologiebedrijf gespecialiseerd in projecten en onderhoud  ❯

Pot Jonker Advocaten
02 november 2020

De conclusie van Advocaat-Generaal Bobek over 6:13 Awb

Op 2 juli 2020 vond een lichte aardbeving plaats in het Nederlandse bestuursprocesrecht: Op die dag werd namelijk de conclusie van Advocaat-Generaal Bobek, ter zake van een aantal prejudiciele vragen van de rechtbank Limburg, gepubliceerd (C-826/18), waarin kort gezegd de personenfuik van artikel 6:13 Awb in strijd met het Verdrag van Aarhus werd geoordeeld. Als  ❯


Belang, ontvankelijkheid en relativiteit

Een onderzoek naar het belang van degene die beroep instelt tegen een besluit is noodzakelijk om te kijken of hij überhaupt mag procederen. Maar ook als zijn ontvankelijkheid is vastgesteld, blijft zijn belang van belang. Want artikel 8:69a Awb kan ertoe leiden dat hij toch bepaalde argumenten niet met succes naar voren kan brengen, omdat  ❯


Rechtbank Noord-Holland verleent surseance aan Nederlandse tak De Keizer International

Bewindvoerder Rocco Mulder staat familiebedrijf gespecialiseerd in systeemintegraties voor superjachten bij De rechtbank Noord-Holland heeft gisteren surseance van betaling verleend aan de Nederlandse vennootschappen van De Keizer International: De Keizer International B.V. en De Keizer Marine Engineering B.V. De Keizer International is een wereldwijde leverancier van systeemintegraties voor jachten met vestigingen in Nederland, Frankrijk, Spanje  ❯

Pot Jonker Advocaten
14 oktober 2020

Pot Jonker opgenomen in de Top Vastgoedjuristen van PropertyNL

De PropertyNL Top Vastgoedjuristen is weer bekend gemaakt. We zijn trots dat Pot Jonker Advocaten wederom is opgenomen in deze mooie lijst! Jaarlijks onderzoek onder vastgoedjuristen Het jaarlijkse onderzoek van PropertyNL onder vastgoedjuristen komt elk najaar uit en biedt een overzicht van de kantoren binnen het vastgoedrecht. Zoals PropertyNL zelf stelt, “maken in Nederland een  ❯

Pot Jonker Advocaten
06 oktober 2020