Laatste nieuws

Krakers en huisrecht

Om uiteenlopende redenen komt het voor dat panden kortere of langere tijd leeg komen te staan. Het kan dan gebeuren dat zo’n pand op enig moment – veelal tot ongenoegen van de eigenaar – wordt gekraakt. Kraken is, eenvoudig gezegd, het zonder toestemming van de eigenaar ingebruiknemen van een leegstaand pand. De vraag die dan rijst, is hoe aan dat – onrechtmatig – gebruik een einde kan worden gemaakt.

 

De eigenaar kan daarbij kiezen tussen de strafrechtelijke en de civielrechtelijke weg. De civielrechtelijke weg zal vaak pas bewandeld worden nadat vast is komen te staan dat het bewandelen van de strafrechtelijke weg geen resultaat heeft opgeleverd. Beide mogelijkheden zullen hierna kort worden besproken.

 

Strafrechtelijk

In het wetboek van Strafrecht (Sr) is het kraken, al staat het er niet letterlijk vermeld, geregeld. Kraken is strafbaar, als een pand nog geen jaar leeg staat. De bevoegdheid om tot een strafrechtelijke ontruiming te komen, wordt hierop gebaseerd. Tot voor kort stond buiten twijfel dat als de eigenaar van een gekraakt pand aan de Officier van Justitie (OvJ) vroeg om tot ontruiming van het pand over te gaan (en aangetoond werd dat het pand op het moment van de kraak nog geen jaar buiten gebruik was) de OvJ dit verzoek kon inwilligen. In de praktijk ontruimt de politie dan het pand, zonder dat er een rechter aan te pas komt.

 

De laatste tijd is er echter discussie ontstaan over de vraag of de OvJ eigenlijk wel de bevoegdheid heeft om tot strafrechtelijke ontruiming over te gaan. Deze discussie is ontstaan doordat in een aantal door krakers tegen de OvJ (formeel: de Staat) aangespannen zaken is betoogd dat er geen wettelijke grondslag is om inbreuk te maken op het in artikel 12 van de Grondwet en artikel 8 EVRM gewaarborgde recht op bescherming van de woning. De door de OvJ aangekondigde strafrechtelijke ontruiming zou daarom onrechtmatig zijn. De voorzieningenrechter van de rechtbank te Almelo en het gerechtshof te Arnhem hebben dit standpunt van de krakers (bij vonnis van 18 februari 2005 en bij arrest van 26 februari 2008) gehonoreerd. Ook het gerechtshof te Amsterdam heeft (bij arrest van 13 januari 2009) aanvankelijk geoordeeld dat de hiervoor genoemde bepalingen geen, althans onvoldoende bevoegdheid tot ontruiming bieden. Deze uitspraken leken een streep te halen door de mogelijkheid om tot een strafrechtelijke ontruiming te komen. Maar op 31 maart 2009 heeft het gerechtshof te Amsterdam weer anders beslist. In deze laatste zaak werd geoordeeld dat de OvJ wél bevoegd is om tot ontruiming over te gaan. Met deze laatste uitspraak in de hand kan de OvJ dus net als voorheen tot strafrechtelijke ontruiming overgaan (uiteraard zolang duidelijk is dat het gekraakte pand op het moment van kraken nog geen jaar buiten gebruik was). Deze – voor de eigenaar goedkope en gemakkelijke - weg tot ontruiming bestaat dus nog steeds voor panden die nog geen jaar leeg stonden, toen zij werden gekraakt.

 

Civielrechtelijk

Indien besloten wordt om niet tot strafrechtelijke ontruiming over te gaan zullen er civielrechtelijk stappen ondernomen moeten worden. In de praktijk betekent dit vaak dat in een civielrechtelijk kort geding ontruiming van het pand moet worden gevorderd. Mochten de krakers ter zitting verweer voeren, dan zal de discussie tussen partijen veelal gaan over de vraag of de eigenaar van het pand, gelet op de belangen van partijen, voldoende spoedeisend belang heeft bij de ontruiming. Uitspraken van voorzieningenrechters waarin geoordeeld wordt over een civielrechtelijke vordering tot ontruiming zijn er talrijk. Vorderingen tot ontruiming worden vaak toegewezen, maar regelmatig wordt een vordering ook, gelet op de omstandigheden van het geval, afgewezen. Voor een eigenaar van een gekraakt pand is het dus van belang om voldoende aannemelijk te maken welk spoedeisend belang de eigenaar bij de ontruiming heeft. Dat kan bijvoorbeeld door voldoende gemotiveerd te stellen wat er na de ontruiming met het pand gaat gebeuren (het pand mag in beginsel na de ontruiming niet leeg blijven staan).

 

Kraakverbod?

Ten slotte moet nog worden gewezen op de huidige politieke discussie die is ontstaan over het (invoeren van een) kraakverbod. Deze discussie is recent weer opgelaaid nadat het initiatiefwetsvoorstel “Kraken en leegstand” is ingediend. In dit voorstel wordt kraken (als misdrijf) strafbaar gesteld (ook als het pand, op het moment van de kraak, nog geen jaar buiten gebruik is). Anderzijds wordt, kort gezegd, de Leegstandswet in het voorstel zodanig aangepast dat een eigenaar van een leegstaand pand dit moet melden (bij B&W), indien de leegstand langer dan zes maanden duurt. Verder dient er dan overleg tussen B&W en de betreffende eigenaar over het gebruik plaats te vinden en ook kan B&W, mocht de leegstand langer dan een jaar duren, een verplichte gebruiker voor het pand voordragen. Het is nog even afwachten wat er van dit initiatiefwetsvoorstel terecht komt en of de eigenaar van een leegstaand pand zich inderdaad zorgen moet gaan maken dat hij wellicht een gebruiker krijgt opgedrongen.

 

Voor eventuele vragen kunt u contact opnemen met mr. M.W. Langhout (tel. 023-5530230 of langhout@potjonker.nl).

 

Terug naar overzicht